ผลิตภัณฑ์แปรรูปผ้าปาเต๊ะ ไอเดียเก๋ ๆ ของคนภูเก็ต
Text size:
By กองบรรณาธิการภูเก็ตบูลเลทิน
Bookmark and Share


    เมื่อเดือนที่แล้ว ฉันได้มีโอกาสไปทำงานที่ประเทศมาเลเซียค่ะ มีอยู่ช่วงหนึ่งที่เจ้าหน้าที่พาคณะสื่อมวลชนไปเยี่ยมชมการทำ ‘ผ้าปาเต๊ะ’ ได้ยินเจ้าหน้าที่บอกอย่างนั้น ฉันเห็นว่ามันน่าสนใจ เพราะสตรีชาวภูเก็ตมักจะสวมใส่ผ้าปาเต๊ะในชีวิตประจำวันกันอยู่แล้ว จึงคิดว่าน่าจะมีส่วนที่สามารถนำมาเกี่ยวโยงกันได้ แต่พอไปถึงสถานที่จริง กลับกลายเป็นการทำ ‘ผ้าบาติก’ แทน เกิดข้อข้องใจในทันที ว่าผ้าปาเต๊ะ และผ้าบาติกนั้นคือสิ่งเดียวกันหรือไม่

    ผ้าบาติก หรือ ผ้าปาเต๊ะ เป็นคำที่กลุ่มชนโดยเฉพาะในภาคใต้รู้จักกันดี ซึ่งหมายถึงผ้าชนิดหนึ่ง ที่มีลวดลายและสีสันสวยงาม ซึ่งมักนำมาใช้เป็นเครื่องแต่งกายทั้งของบุรุษ และสตรี ผ้าเช็ดหน้า ผ้าคลุมศีรษะของสตรีชาวมุสลิม

    ในประเทศไทยมีการทำผ้าบาติกเป็นอุตสาหกรรมกันมานานแล้ว มีการผลิตในหลายจังหวัดทางภาคใต้ เช่น ยะลา ปัตตานี สงขลา นราธิวาส และในภาคกลาง เช่น กรุงเทพมหานคร นอกจากนี้ยังมีการผลิตผ้าบาติกตามสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียง เช่น ภูเก็ต เกาะสมุย เชียงใหม่ พัทยา เป็นต้น แต่การแพร่หลายของผ้าบาติกนั้นเริ่มเข้ามาทางจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยได้รับอิทธิพลมาจากมาเลเซีย ซึ่งมาเลเซียเองก็ได้รับอิทธิพลมาจากอินโดนีเซียอีกทอดหนึ่ง คนไทยรู้จักผ้าบาติกในลักษณะของ ‘ผ้าพัน’ หรือ ‘ผ้าปาเต๊ะพัน’ โดยเรียกตามวิธีนุ่ง คือ พันรอบตัว คำว่า ‘โสร่ง’ ก็ มาจากภาษาอินโดนีเซียเช่นเดียวกัน หมายถึง ผ้านุ่ง คนในท้องถิ่นภาคใต้ เรียกบาติกว่า ‘ผ้าปาเต๊ะ’ หรือ ‘ผ้าบาเต๊ะ’ ส่วนคนรุ่นเก่าเรียกผ้าปาเต๊ะที่ไม่ได้ผลิตในประเทศไทยว่า ‘ผ้ายาวอ’ หรือ ‘จาวอ’(Java)

    ดังนั้นผ้าบาติก และผ้าปาเต๊ะ จึงแตกต่างกันตรงคำเรียก แต่วิธีการทำและเทคนิคนั้นไม่ได้แตกต่างกันมาก คือใช้การวาดภาพและลงสีบนผืนผ้า เราคงหาภาพการวาดเทียนลงบนผ้าบาติกได้ง่ายดายกว่าการเขียนลายลงบนผ้าปาเต๊ะ เพราะลวดลายสลับซับซ้อนมากกว่า ทำให้มีราคาแพง จึงใช้กันแพร่หลายในชนชั้นสูง แต่ปัจจุบันได้มีการพัฒนาเป็นการพิมพ์ลายทำผ้าปาเต๊ะแทน ทำให้ได้รับความนิยมในหมู่ชนชั้นกลาง เพราะราคาถูกลง และหาซื้อได้สะดวกขึ้น ส่วนวิธีการผลิตแบบเดิมยังคงมีอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นผ้าปาเต๊ะที่สวยงาม และคุณภาพสูง

    ผ้าปาเต๊ะ ถือเป็นผ้าที่มีลักษณะเด่น และมีความสวยงามเฉพาะตัว จึงได้รับความนิยมอย่างมากในภาคใต้ โดยมักจะนำมาทำเป็นผ้านุ่งของสตรี และโสร่งของบุรุษ ในพื้นที่จังหวัดภูเก็ตก็นับได้ว่าเป็นสิ่งสำคัญควบคู่กับวิถีชีวิตชาวภูเก็ตมาโดยตลอด
    ถึงแม้ว่าจะไม่มีการพิมพ์ลายผ้าปาเต๊ะแล้วในจังหวัดภูเก็ต แต่ยังมีกลุ่มชาวบ้านที่เห็นความสำคัญของผ้าปาเต๊ะ จึงได้รวมตัวกันเป็น ‘กลุ่มรวมไอเดียเพ้นท์’ เพื่อแต่งแต้มจินตนาการ และเพิ่มมูลค่าให้กับผ้าปาเต๊ะ ซึ่งได้รับรางวัลผลิตภัณฑ์ OTOP มาแล้วมากมาย

    คุณภัทรกร เนาว์ไพร หัวหน้ากลุ่มกล่าวว่า ได้ริเริ่มเปิดกลุ่มขึ้นมาตั้งแต่ปลายปี พ.ศ. 2552 หลังจากที่ตนเองได้เริ่มศึกษาเรื่องการปักผ้าจากศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) โดยให้เหตุผลว่า ผ้าปาเต๊ะ เป็นที่นิยมกันมากในภาคใต้ และเป็นเครื่องแต่งกายประจำท้องถิ่น โดยเฉพาะในภูเก็ต หลายคนเกิดมาก็รู้จักกับผ้าปาเต๊ะแล้ว จึงเกิดความคิดต้องการเพิ่มมูลค่าให้กับผ้าปาเต๊ะ “ปกติเราก็จะเห็นผ้าปาเต๊ะ เป็นผ้านุ่งทั่วไป ผืนหนึ่งก็ตกราว ๆ 220 บาท แพงสุดก็ไม่เกิน 400 บาท เราเลยคิดออกแบบผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ทำจากผ้าปาเต๊ะ เช่น เสื้อ กางเกง กระเป๋า รองเท้า กรอบรูป ซองโทรศัพท์ฯลฯ เป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า”

    สำหรับผ้าปาเต๊ะที่ใช้นั้น จะสั่งซื้อมาจากประเทศใกล้เคียง เนื่องจากในประเทศไทยจะผลิตลายผ้าที่เป็นลายไทย ซึ่งเป็นลายที่ไม่ค่อยได้รับความนิยม “ส่วนใหญ่เราจะสั่งผ้าปาเต๊ะจากอินโดนีเซีย และอินเดีย ซึ่งเป็นลายที่สวยงาม และเป็นที่ชื่นชอบของลูกค้ามากที่สุด เนื้อผ้าก็มีความทนทานมากกว่า ผ้าปาเต๊ะมีหลายลาย ทั้งผ้าลาย 7 สี ผ้าลาย 5 ต้น ผ้าลาย 4 ต้น ฯลฯ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นลายดอกไม้ และมีหลายสี ราคาก็จะขึ้นอยู่กับคุณภาพของผ้า”


    นอกจากการตัดเย็บเครื่องแต่งกายจากผ้าปาเต๊ะแล้ว ทางกลุ่มฯ ยังมีการเพิ่มรายได้ให้กับคนในชุมชนอีกทางหนึ่ง คือการปัก และเพ้นท์ลายผ้าปาเต๊ะ ซึ่งผ้าปาเต๊ะที่มีการปัก หรือเพ้นท์ลายนั้นจะมีมูลค่าสูงขึ้นไปถึงหลักพันเลยทีเดียว ซึ่งถือเป็นการเผยแพร่วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดความสามัคคีแก่ชุมชน สร้างความภูมิใจแก่ชุมชน สร้างงาน สร้างเงินให้แก่คนในชุมชนอีกทางหนึ่ง

    “เมื่อก่อนสมาชิกของกลุ่มเป็นนักเรียน นักศึกษาเสียส่วนใหญ่ แต่พอเปิดเทอมพวกเขาก็ไม่มีเวลามาเรียนรู้ตรงนี้ เราเลยให้ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมแทน โดยการนำงานฝีมือมาประยุกต์ใช้กับผ้าปาเต๊ะ โดยเพิ่มการปักลายผ้าปาเต๊ะด้วยลูกปัด เลื่อม ดิ้นต่าง ๆ และยังมีการเพ้นท์ลายผ้าปาเต๊ะด้วยสีคุณภาพดีอีกด้วย ซึ่งลูกค้าส่วนใหญ่จะสั่งซื้อไปเป็นเครื่องแต่งกาย ผ้าคลุมผม และใส่กรอบ ตรงนี้เราสามารถเพิ่มมูลค่าให้สินค้าได้อีกถึง 10 เท่า อย่างผ้าปาเต๊ะปักลายจะมีราคาที่ผืนละ 2,000 บาท รายได้ส่วนหนึ่งเราก็จะแบ่งให้สมาชิกผู้ที่สร้างผลงานไปเลย ทำให้สมาชิกมีรายได้เพิ่มขึ้น ตอนนี้มีสมาชิกแค่ 9 คน ซึ่งก็ยังไม่เพียงต่อความต้องการของลูกค้า”

    ก่อนจะจากกันคุณภัทรกร ยังมีข้อแนะนำในการดูแลรักษาผ้าปาเต๊ะให้อยู่กับเราไปนาน ๆ คือหากเป็นผ้านุ่ง หรือเครื่องแต่งกายทั่วไป ก็สามารถซักได้ตามปกติแต่ถ้าจะให้ดีควรซักมือเพื่อเป็นการถนอมผ้า ส่วนผ้าผืนใดที่ทำการปักนั้น ต้องซักด้วยมือเท่านั้น และขยี้เบา ๆ และผึ่งลมให้แห้ง ก่อนจะนำมารีด แต่ห้ามถูเตารีดไปมา ให้ใช้วิธีกดไปทีละจุด ตรงด้านในของผ้า ส่วนผ้าเพ้นท์ลายนั้นมีวิธีการซักเหมือนกัน แต่สามารถรีดไปมาได้ จากด้านในผ้า

    สำหรับผู้ที่สนใจอยากเข้าฝึกอบรมการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผ้าปาเต๊ะ ก็สามารถติดต่อกับกลุ่มรวมไอเดียเพ้นท์ เพื่อรับชิ้นงานจากกลุ่มไปฝึกหัดทำได้ ซึ่งตอนนี้ทางกลุ่มต้องการเปิดรับผู้สนใจอยู่ตลอด หรือติดต่อให้คุณภัทรกรไปเป็นวิทยากร สอนบุคลากรในหน่วยงานก็ได้เช่นกันค่ะ

    ผ้าปาเต๊ะถือเป็นเสน่ห์อีกอย่างของภาคใต้บ้านเรา เป็นการบ่งบอกถึงความประณีต และความศิวิไลของชาติพันธุ์ การช่างเลือกในการใช้ชีวิต เลือกสิ่งที่ดีและคุ้มค่ามากที่สุด ดังนั้นหน่วยงานภาครัฐจำเป็นที่จะต้องดูแลของดีของบ้านเราเอาไว้ให้อยู่คู่กับเราตลอดไป รวมไปถึงส่งเสริมให้เยาวชนรุ่นหลังได้เรียนรู้ และรู้จักสิ่งเหล่านี้สืบต่อไป


อ้างอิงจาก...
http://phuketclusterbatik.com/index.php/news/27-history-thai-batik
http://www.thaiart.in.th/index.php?topic=124.0






 เรื่องอื่น ๆ




คณิตกุล อนาผล
5 กุมภาพันธ์ 59 13:37
อยากร่วมงานกลุ่ม เพ้นท์ผ้านี้ต้องทำอย่างไรบ้าง และติดต่อได้ที่ไหนค่ะอยากทำเป็นอาชีพและสามารถจำหน่ายได้ โดยมีตลาดรองรับสินค้าค่ะ
1

เหมวดี ทรงนาศึก
20 พฤศจิกายน 60 12:43
ต้องการเรียนรู้ การเพ้นท์ คะ อยากร่วมงานกลุ่ม เพ้นท์ผ้านี้ต้องทำอย่างไรบ้าง และติดต่อได้ที่ไหนค่ะอยากทำเป็นอาชีพและสามารถจำหน่ายได้ โดยมีตลาดรองรับสินค้าค่ะ
3




Comment Form

ดึงภาพจากระบบ

(required)

Code


นิตยสารภูเก็ตบูเลทิน
มิถุนายน 2561
  • 75 ถนนภูเก็ต : ปลายฟ้าที่ฮุนซา… ตักกสิลา… แล้ว "เก็บฉาก"
  • เรื่องจากปก : ‘การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง’.... นิยามความสำเร็จ ของ บุญ ยงสกุล
  • Business : BCISโรงเรียนนานาชาติโฉมใหม่ของภูเก็ต
  • Business : Casa Signature...บ้านหรูบนชัยภูมิแบบผู้นำที่เก่งและเฮง
  • ห้องรับแขก : กว่าจะมาเป็น นางฟ้ากู่เจิง "แอนนี่ - อธิษฐ์รดา จันทร์ชูวณิชกุล"

















Copyright© 2005 - 2018 phuketbulletin.co.th, All rights reserved 
Weblink